Parafie i kościoły polskie w USA – sesja naukowa

5 Gru, 2017

Parafie i kościoły polskie w USA – sesja naukowa

 

Owocom projektu “Kościoły i parafie polskie w USA” finansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego poświęcona była sesja naukowa, jaka 1 grudnia 2017 r. odbyła się w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Patronat nad sesją objęli Wojewoda Lubelski oraz Departament Edukacji Urzędu Marszałkowskiego. Projekt realizowany jest przez Towarzystwo Przyjaciół KUL we współpracy z Ośrodkiem Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL oraz Instytutem Historii Sztuki Uniwersytetu Kard. Stefana Wyszyńskiego. Jego celem jest inwentaryzacja fotograficzna i źródłowa polskich parafii i kościołów w USA.

Otwierając spotkanie prodziekan Wydziału Nauk Humanistycznych KUL Dariusz Skórczewski podkreślił znaczenie projektu dla zachowania polskiego dziedzictwa, którego istotnym elementem duchowym i materialnym są kościoły. Zauważył także, że udokumentowanie udziału polskiej diaspory w rozwoju amerykańskiego społeczeństwa ma szansę stać się mocną artykulacją polskiej obecności we współczesnych Stanach Zjednoczonych.

Prof. Jacek Gołębiowski, szef ośrodka Badań nad Polonią i Duszpasterstwem Polonijnym KUL, przypomniał, że Polonia w USA to jedna z najlepiej zorganizowanych wspólnot polskich na świecie. Obecnie szacuje się jej liczebność na 9-11 milionów osób polskiego pochodzenia, a biorąc pod uwagę IV i V generację, nawet 15-16 milionów. Zaznaczył, że parafia była rdzeniem polskiego życia. Tam, gdzie pojawiali się Polacy, zakładano parafię, wokół której rozwijały się szkoły, schroniska, audytoria, kasy ubezpieczeniowe, banki, a także szkolnictwo i prasa.
– Obecnie działa ok. 300 parafii i obserwujemy tendencję do zanikania tej sieci. Parafie początkowo o etnicznym charakterze przekształciły się w parafie terytorialne, obecnie są zamykane albo przejmowane przez inne grupy. To ostatni dzwonek, bo ta tendencja będzie się pogłębiać – powiedział prof. Gołębiowski.

O specyfice archiwaliów polskich parafii w USA, w tym dotyczących kościołów z kategorii Polish cahtedrals w Chicago (do dziś istnieje 20 obiektów z 56) mówił dr Paweł Sieradzki z KUL. Wyjaśnił, dlaczego w parafiach praktycznie nie ma archiwów i kronik, w europejskim rozumieniu. Był to efekt dążenia do przejrzystości, które przejawiało się w położeniu nacisku na ogólnodostępne biuletyny z życia parafii, przekazujące fakty szerokiemu gronu, nie zaś na potrzeby historii.
– Ze względu na ochronę danych dostęp do ksiąg sakramentów w USA jest prawnie zakazany. W trzech tylko parafiach natrafiliśmy na rękopiśmienne źródła do historii parafii i na archiwum jako takie. W pozostałych miejscach były to księgi jubileuszowe, na ogół wydawane w odstępach 25 lat – zaznaczył naukowiec. – W tych trzech archiwach znaleźliśmy księgi rachunkowe, gdzie znajdowało się bardzo dużo informacji o życiu parafii, a później także albumy z fotografiami. Źródeł narracyjnych, takich jak kronika, nie spotkaliśmy nigdzie – dodał.

Poszczególne inwentaryzowane obiekty zaprezentował dr Bartłomiej Gutowski z USKW. Posługując się bogatym materiałem fotograficznym opisał ich charakterystyczne cechy stylowe, przede wszystkim architekturę. Polish cathedrals, budowane od drugiej połowy XIX wieku do lat 30. wieku XX, to w większości monumentalne budowle z charakterystycznymi wieżami górującymi nad otoczeniem.

W konferencji udział wzięli także prof. Anna Czyż, prof. Katarzyna Chrudzimska-Uhera i Norbert Piwowarczyk, autor fotografii.

Leave a Comment

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *